सामान्य लक्षणे
- शौचाच्या वेळी तीव्र, कापल्यासारखी किंवा जळजळणारी वेदना, जी नंतर काही मिनिटे ते तास राहते
- शौचावर किंवा कागदावर लाल रक्ताची रेषा
- वेदनेच्या भीतीने शौच टाळणे, ज्यामुळे बद्धकोष्ठता वाढते
- जुन्या फिशरमध्ये गुदद्वाराच्या कडेला त्वचेचा लहान उंचवटा
लवकर डॉक्टरांना दाखवा, जर
- वारंवार होणारे किंवा असामान्य जागी असलेले फिशर
- गुदद्वाराजवळ ताप, सूज किंवा पू — हे गळू (ॲबसेस) असू शकते
- वजन कमी होणे किंवा शौचाच्या सवयीत बदलासह रक्त पडणे
शस्त्रक्रियेशिवाय उपचार
शौच मऊ झाल्यावर व स्नायूंचा ताण कमी झाल्यावर बहुतेक नवे फिशर काही आठवड्यांत भरून येतात.
- फायबर, पाणी व गरज असल्यास शौच मऊ करणाऱ्या औषधाने शौच मऊ ठेवणे
- स्नायू सैल होण्यासाठी दिवसातून दोन-तीन वेळा कोमट पाण्याचे शेक
- तपासणीनंतर दिलेली, ताण कमी करणारी व जखम भरून आणणारी मलमे
- जोर न लावणे व शौचास जास्त वेळ न बसणे
उपचाराचे पर्याय
तुमच्यासाठी कोणता पर्याय योग्य हे तपासणीनंतर ठरते — कधी कधी प्रक्रियेची गरजच नसते.
लॅटरल इंटर्नल स्फिंक्टरोटॉमीLIS
गुदद्वाराच्या आतील स्नायूवर नियंत्रित लहान छेद दिल्याने, फिशर भरू न देणारा ताण कमी होतो.
कोणासाठी योग्यउपचारानंतरही न भरणारे जुने फिशर
क्षारकर्मआयुर्वेद
क्षार वापरून फिशरची जागा स्वच्छ करून जखम भरून येण्यास मदत करणारी पारंपरिक आयुर्वेदिक प्रक्रिया.
कोणासाठी योग्यनिवडक जुने फिशर — तपासणीनंतर ठरवले जाते
लेझर-सहाय्यित उपचार
निवडक रुग्णांमध्ये फिशर व आजूबाजूच्या भागावर लेझर वापरले जाऊ शकते.
कोणासाठी योग्यतपासणीनंतर प्रत्येक रुग्णानुसार
बरे होणे
प्रक्रियेनंतर बहुतेक रुग्ण त्याच दिवशी किंवा दुसऱ्या दिवशी सकाळी घरी जातात व काही दिवसांत बैठ्या कामावर परततात. पहिल्या आठवड्यांत शौच मऊ ठेवणे सर्वात महत्त्वाचे आहे.
विमा
सलालकर हॉस्पिटलमध्ये विमा परतावा (रिइम्बर्समेंट) सहाय्य मिळते — तुमच्या विमा कंपनीला लागणारी बिले, डिस्चार्ज समरी व कागदपत्रे दिली जातात. मूळव्याध, फिशर, भगंदर व हर्निया यांसारख्या आजारांसाठी अनेक पॉलिसींमध्ये प्रतीक्षा कालावधी असतो, म्हणून शस्त्रक्रियेचे नियोजन करण्यापूर्वी पॉलिसी तपासा.
प्रश्न
फिशर आपोआप बरा होतो का?
अनेक नवे फिशर शौच मऊ ठेवल्याने व सिट्झ बाथने बरे होतात. सहा ते आठ आठवड्यांपेक्षा जास्त जुना (क्रॉनिक) फिशर उपचाराशिवाय भरून येण्याची शक्यता कमी असते.
फिशर आणि मूळव्याध एकच आहेत का?
नाही. मूळव्याध म्हणजे सुजलेल्या रक्तवाहिन्या, ज्यातून अनेकदा वेदनेशिवाय रक्त पडते; फिशर ही चीर असून त्यात तीव्र वेदना होते. दोन्ही एकत्रही असू शकतात, म्हणून तपासणी उपयोगी ठरते.
स्फिंक्टरोटॉमीमुळे नियंत्रणावर परिणाम होतो का?
काही थोड्या रुग्णांना वायूवर नियंत्रण ठेवण्यात किरकोळ, बहुतेकदा तात्पुरता त्रास जाणवतो. कोणत्याही प्रक्रियेपूर्वी डॉ. सलालकर याविषयी व इतर पर्यायांविषयी चर्चा करतात.