सामान्य लक्षणे
- जांघेत, बेंबीजवळ किंवा जुन्या शस्त्रक्रियेच्या टाक्यांजवळ फुगवटा
- खोकताना, जोर लावताना किंवा उभे राहिल्यावर वाढणारा व झोपल्यावर कमी होणारा फुगवटा
- विशेषतः वजन उचलल्यानंतर जडपणा, ओढ किंवा दुखणे
- पुरुषांमध्ये अंडकोषापर्यंत येणारी सूज
त्वरित हॉस्पिटलमध्ये या, जर
- फुगवटा कडक व दुखरा झाला असेल आणि आत ढकलता येत नसेल
- उलट्या, फुगलेले पोट, किंवा शौच/वायू न होण्यासह तीव्र वेदना
- फुगवट्यावरील त्वचा लाल किंवा काळसर झाली असेल
शस्त्रक्रियेशिवाय उपचार
हर्निया स्वतःहून बंद होत नाही. काही लहान, न दुखणाऱ्या जांघेतील हर्नियावर काही काळ लक्ष ठेवता येते, पण बहुतेक हर्निया गुंतागुंत होण्यापूर्वी दुरुस्त केले जातात.
- दुरुस्ती होईपर्यंत जड वजन उचलणे व जोर लावणे टाळणे
- हर्नियावर दाब आणणारी बद्धकोष्ठता व जुना खोकला यावर उपचार
- अडकलेल्या (स्ट्रँग्युलेटेड) हर्नियाची धोक्याची लक्षणे ओळखणे
उपचाराचे पर्याय
तुमच्यासाठी कोणता पर्याय योग्य हे तपासणीनंतर ठरते — कधी कधी प्रक्रियेची गरजच नसते.
मेश दुरुस्तीHernioplasty
हर्नियावर छेद देऊन कमकुवत भाग वैद्यकीय दर्जाच्या जाळीने (मेश) मजबूत केला जातो — जगभरात वापरली जाणारी प्रमाणित पद्धत.
कोणासाठी योग्यजांघेतील, बेंबीचा व बहुतेक जुन्या टाक्यांचा हर्निया
मेशशिवाय दुरुस्तीHerniorrhaphy
स्नायूंचे थर एकत्र शिवून कमकुवत जागा बंद केली जाते.
कोणासाठी योग्यलहान हर्निया, किंवा मेश योग्य नसल्यास
बरे होणे
बहुतेक रुग्ण एक रात्र राहतात. त्याच किंवा दुसऱ्या दिवशी चालणे सुरू होते; बैठे काम साधारण एक ते दोन आठवड्यांत, आणि जड काम तपासणीनंतर साधारण चार ते सहा आठवड्यांनी सुरू करता येते.
दिवसवार कालावधी पहाविमा
सलालकर हॉस्पिटलमध्ये विमा परतावा (रिइम्बर्समेंट) सहाय्य मिळते — तुमच्या विमा कंपनीला लागणारी बिले, डिस्चार्ज समरी व कागदपत्रे दिली जातात. मूळव्याध, फिशर, भगंदर व हर्निया यांसारख्या आजारांसाठी अनेक पॉलिसींमध्ये प्रतीक्षा कालावधी असतो, म्हणून शस्त्रक्रियेचे नियोजन करण्यापूर्वी पॉलिसी तपासा.
प्रश्न
औषधांनी किंवा पट्ट्याने हर्निया जातो का?
नाही. औषधांनी कमकुवत जागा भरून येत नाही, आणि पट्टा (ट्रस) फक्त काही काळ फुगवटा आत धरून ठेवतो. दुरुस्ती हाच एकमेव निश्चित उपचार आहे.
मेश सुरक्षित आहे का?
मेश दुरुस्ती ही जगभरातील प्रमाणित पद्धत असून त्याने हर्निया पुन्हा होण्याची शक्यता कमी होते. शस्त्रक्रियेपूर्वी डॉ. सलालकर मेशचा प्रकार व तुमच्या बाबतीतील धोके समजावून सांगतात.
लगेच शस्त्रक्रिया करावी लागते का?
साधारणपणे नाही — बहुतेक हर्नियाची शस्त्रक्रिया नियोजित पद्धतीने होते. पण कडक, दुखणारा व आत न जाणारा हर्निया ही आपत्कालीन स्थिती आहे.